จังหวัดชุมพร มีชื่อปรากฏมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 1098 โดยมีฐานะเป็นเมืองสิบสองนักษัตรของนครศรีธรรมราช ใช้รูปแพะเป็นตราเมือง และเป็นเมืองหน้าด่านฝ่ายเหนือเพราะอยู่ตอนบนของภาคใต้ ในพุทธศักราช 1997 รัชสมัยแผ่นดินสมเด็จพระบรมไตรโลกนารถ ปรากฏในกฎหมายตราสามดวงว่าเมืองชุมพร เป็นเมืองตรี อาณาจักรฝ่ายใต้ของกรุงศรีอยุธยา

ในสมัยรัชกาลที่ 5 โปรดเกล้าฯ ให้จัดตั้งเป็นมณฑลชุมพร ต่อมามีการยุบการปกครองระบอบมณฑลเป็นจังหวัด ชุมพรจึงมีฐานะเป็นจังหวัด

คำว่า “ชุมพร” มีผู้สันนิษฐานว่าน่าจะมาจากคำว่า “ชุมนุมพล” เนื่องจากเป็นเมืองหน้าด่าน การเดินทัพไม่ว่าจะมาจากฝ่ายเหนือหรือว่าฝ่ายใต้ ล้วนเข้ามาตั้งค่ายชุมนุมพลกันที่นี่ จึงเรียกจุดนี้ว่า “ชุมนุมพล” ต่อมาเพี้ยนเป็น “ชุมพร” อีกประการหนึ่งในการเดินทางไปทำศึกสงครามของแม่ทัพนายกองตั้งแต่สมัยโบราณมา เมื่อจะเคลื่อนพลจะต้องทำพิธีส่งทัพโดยการบวงสรวงสิ่งศักดิ์สิทธิ์ ขอให้ได้รับชัยชนะในการสู้รบเป็นการบำรุงขวัญทหาร ในสถานที่ชุมนุมเพื่อรับพรเช่นนี้ ตรงกับความหมายชุมนุมพร หรือประชุมพร ซึ่งทั้งสองคำนี้อาจเป็นต้นเหตุของคำว่า “ชุมนุมพร” เช่นเดียวกัน

แต่อีกทางหนึ่งสันนิษฐานว่า น่าจะได้มาจากชื่อพันธุ์ไม้ธรรมชาติในท้องถิ่น ได้แก่ ต้นมะเดื่อชุมพร เพราะที่ตั้งของเมืองชุมพรนั้นอยู่บนฝั่งแม่น้ำท่าตะเภา มีต้นมะเดื่อชุมพรขึ้นอยู่มากมาย ต้นมะเดื่อชุมพรจึงเป็นสัญลักษณ์ส่วนหนึ่งของตราประจำจังหวัดชุมพร

อาณาเขต :

จังหวัดชุมพรตั้งอยู่ทางภาคใต้ของประเทศไทย บนแหลมมลายูบริเวณคอคอดกระ อยู่ห่างจากกรุงเทพฯ ตามทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 4 (ถนนเพชรเกษม) ระยะทางประมาณ 463 กิโลเมตร และทางรถไฟสายใต้ประมาณ 485 กิโลเมตร มีความยาวประมาณ 200 กิโลเมตร กว้างโดยเฉลี่ยประมาณ 36 กิโลเมตร โดยมีอาณาเขตติดต่อดังนี้

ทิศเหนือ เขตอำเภอท่าแซะ และอำเภอปะทิว ติดต่อกับอำเภอบางสะพานน้อย จ.ประจวบคีรีขันธ์

ทิศใต้ เขตอำเภอละแม และอำเภอพะโต๊ะ ติดต่อกับอำเภอท่าชนะ จ.สุราษฎร์ธานี

ทิศตะวันออก เขตอำเภอปะทิว อำเภอเมืองชุมพร อำเภอสวี อำเภอทุ่งตะโก อำเภอหลังสวน และอำเภอละแม จดอ่าวไทย

ทิศตะวันตก เขตอำเภอเมืองชุมพร อำเภอท่าแซะ อำเภอสวี อำเภอหลังสวน อำเภอพะโต๊ะ ติดต่อกับจังหวัดระนอง และทิศตะวันตกของอำเภอ ท่าแซะบางส่วนติดต่อกับสหภาพพม่า

จังหวัดชุมพร แบ่งการปกครองออกเป็น 8 อำเภอ คืออำเภอเมืองชุมพร อำเภอหลังสวน อำเภอสวี อำเภอท่าแซะ อำเภอละแม อำเภอพะโต๊ะ และอำเภอทุ่งตะโก มีพื้นที่การปกครองทั้งสิ้น 6,009.008 ตารางกิโลเมตร

แหล่งท่องเที่ยวที่หน้าสนใจ
	ปากน้ำหลังสวน..ชุมพร หมู่บ้านชาวประมง ที่สงบสุข น่าอยู่ สถานที่ท่องเที่ยว พักผ่อน ชายทะเล แหล่งท่องเที่ยวเชิงนิเวศ บนเส้นทางท่องเที่ยวภาคใต้ ด้วยการเดินทางที่สะดวก แหล่งอาหารทะเลสดๆ และเป็นสถานที่ ที่ประชาชน นิยมไปกราบไหว้ “เสด็จ เตี่ย” กรมหลวงชุมพรฯ อีกทั้งสามารถเชื่อมต่อไปยัง แหล่งท่องเที่ยว อื่น ๆ ฝั่งทะเลอ่าวไทย หรือทะเลอันดามัน เช่น ปากน้ำตะโก พะโต๊ะ เกาะเต่า สุราษฎร์ และระนอง ได้สะดวก
	อนุสาวรีย์ยุวชนทหาร อนุสาวรีย์แห่งนี้สร้างขึ้นเพื่อเป็นอนุสรณ์ในวรีรกรรมอัน กล้าหาญของยุวชนทหารชุมพรที่ทำการรบต่อต้านการรุกรานของกองทัพญี่ปุ่นในสมัย สงครามโลกครั้งที่ 2 เมื่อปี พ.ศ. 2484 นับเป็นอนุสรณ์สถานที่มีความสำคัญอย่างยิ่งของจังหวัดชุมพร
	อ่าวทุ่งมะขาม นับได้ว่าเป็นสถานที่ท่องเที่ยวที่มีความสวยงามแห่งหนึ่งใน จังหวัดชุมพร อ่าว ทุ่งมะขาม เป็นสถานที่ที่นักท่องเที่ยวนิยมเดินทางมาท่อง เที่ยวเป็นอย่างมากเนื่องจากมีสภาพของภูมิทัศน์สวยงามอีกทั้งอ่าวทุ่งมะขาม ยังอยู่ใน เขตอำเภอเมืองชุมพร จึงทำให้การเดินทางมาท่องเที่ยวที่อ่าวทุ่งมะขาม มีความสะดวกสบาย เพราะอยู่ใกล้กับ ที่พัก ทั้งโรงแรม และบังกะโล
	หาดทรายรี เป็นหาดทรายเนื้อละเอียดสีขาวยาว สุดลูกหูลุกตา บริเวณหาดมีที่พักและร้านอาหารบริการอยู่มากมาย บริเวณใกล้ ๆ ชายหาดเป็นที่ตั้งของอนุสรณ์สถาน “พลเรือเอกพระเจ้าบรมวงศ์เธอกรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์” ผู้ทรงสถาปนากองทัพเรืออันทันสมัยให้กับประเทศไทย และเป็นที่เคารพสักการะของประชาชน